Pwoteje Pwòpte Pawòl Bondye a ak Libète Kwayan an Kont Konpwonmi Lèzòm ak Règleman Moun Fè

Gen yon vye pwovèb nan monte mòn ki di: fason ki pi fasil pou yon moun pèdi lavi l, se pa paske li mal kalkile kote tèt mòn nan ye, men se paske li kite chemen an pou l tonbe nan yon gwo twou swa sou bò gòch oubyen sou bò dwat. Kòl mòn lan li menm etwat, li solid, epi li an sekirite, men de bò gwo twou yo jwente yo desann byen fon epi yo tou de ka touye w.

Nan mache ak Bondye, chemen teolojik ak moral nou se Pawòl Bondye a ki pwòp, san okenn melanj. Depi plizyè syèk, kwayan, ministè, ak tout yon seri legliz ap goumen pou yo rete sou liy sa a. Nou pa dwe janm fè sa, jan R.C. Sproul te di yon fwa: «Nou pa dwe janm refize rele yon bagay peche si Bondye di se peche li ye.» Sa se yon bagay ki danjere anpil. Sa kraze respè pou santite Bondye nan tèt lèzòm, sa diminye pwa sakrifis kwa a, epi sa kite moun yo kwense nan menm fènwa Kris te mouri pou sove yo a.

Yon lòt bò, rele yon bagay peche pandan Bondye pa di se peche, sa danjere menm jan an tou. Se tankou w ap ajoute sou Pawòl li. Lè nou fè sa, nou pa sèlman mal konprann Sa ki Ekri a; nou ap eseye chanje l ak pwòp lide pa nou. N ap ajoute pawòl pa nou kòm moun sou yon tèks ki sakre epi n ap mare konsyans moun kote Bondye te deja di yo lib.

Pou nou mache sou chemen vrè disip la, nou dwe egzamine tou de twou teolojik sa yo, konprann pèlen ki kache nan pretann nou pi sen pase sa Bib la mande, epi plante pye nou byen fèm nan sa ki ekri a.

Twou bò Gòch la: Diminye nan Pawòl la (Pèlen Relativis Moral la)

N ap viv nan yon epòk kote kilti a pa vle tande pale ditou nou sou sa ki rele verite absoli. Kouran k ap mache nan mond lan ap pouse nou pou nou adousi sa Bib la di, pou nou rabese prensip moral Bondye yo, epi pou nou chanje definisyon jistis li a sou pretèks pwogrè oubyen konprann jan lòt moun santi yo.

Lè nou refize rele yon bagay peche, pandan Bondye di klèman se peche li ye, nou pa montre nou gen renmen; nou montre nou pa fidèl ditou. Pwofèt Ezayi te bay yon avètisman ki bay laperèz kont kalite konpwonmi sa a:

«Malè pou moun ki rele sa ki mal byen, epi ki rele sa ki byen mal; ki pran fènwa pou limyè, ak limyè pou fènwa; ki pran sa ki anmè pou dous, ak sa ki dous pou anmè!»  — Ezayi 5:20

Lè yon ministè oubyen yon moun kòmanse minimize prensip Bondye yo, sa deklanche yon seri aksyon ki vin kache pouvwa Evanjil la nan tèt ak nan kè lèzòm, sa ki lakòz Evanjil la vin «san efè», jan Jezi te bay avètisman an nan Mak 7:13.

Ann gade jan sa mache lojikman: Si nou minimize peche, nou minimize bezwen nou genyen pou yon Sovè. Si nou minimize bezwen yon Sovè, nou rabese gwo sakrifis ak soufrans Jezi sou kwa a. Poukisa Kris ta bezwen sipòte gwo kòlè sa a sou mòn Kalvè pou bagay nou menm nou klase jodi a kòm senp «erè», «preferans», oubyen «jan moun te konn viv nan tan lontan»?

Lè nou pa rele peche sa Bondye rele peche, sa pa delivre moun; okontrè, se fèmen nou fèmen yo nan yon chanm epi nou jete kle a. Vrè libète a vini sèlman lè nou gade nan glas Pawòl Bondye a, lè nou rekonèt feblès nou jan l ye a, epi lè nou kouri al jwenn mizèrikòd yon Sovè ki deklare nou jis pa mwayen gras li.

Twou bò Dwat la: Ajoute sou Pawòl la (Pèlen Legalism lan)

Men, gen anpil kwayan ki gen bon entansyon epi ki gen krentif pou Bondye, ki wè danje ki genyen nan twou bò gòch la, epi lè y ap eseye evite l, yo panche tèlman fò ke yo tonbe tou dwat nan twou bò dwat la. Yo panse pi bon fason pou evite dezòd ak peche, se lè yo kreye yon sistèm konplike ak règleman, entèdiksyon, ak prensip ki pa menm ekri nan Bib la.

Rele yon bagay peche pandan Bondye pa di se peche, sa danjere menm jan ak efase kòmandman l yo. Sa se yon atak dirèk kont otorite ak sifizans Labib. Lè nou envante nouvo peche ki soti nan tradisyon kiltirèl nou, nan sa nou pi pito, oubyen nan prejije jenerasyon pa nou, se tankou nou gade Bondye nan je epi nou di l: «Pawòl ou a bon wi, men li pa t ase nèt. Kite m fini l pou ou.»

Jezi pa t bay moun ki t ap fè peche klè nan lari Jerizalèm yo gwo repwòch ki pi rèd yo; li te rezève yo pito pou chèf relijye yo ki te espesyalis nan ajoute sou Pawòl la. Nan Matye 15:9, pandan li t ap site Pwofèt Ezayi, Jezi te montre klèman ki jan sistèm relijye yo a te ye:

«Se anven yo ap adore m; paske prensip y ap moutre yo, se lòd moun yo ye.»

Lè nou monte règleman lèzòm pou n mete yo nan menm nivo ak kòmandman Bondye, nou kreye yon fo lavi sen. Nou bati yon anviwònman kote nou jije moun pa selon jan yo sanble ak Jezikri, men selon jan yo swiv yon lis bagay moun ap tann nan men yo. Legalism pa gen okenn lojik ladan l, epi nan un sans, se yon fòm lògèy dwòl ki mete pwòp règleman pa nou sou tèt Pawòl Bondye a; kòmandman Bondye yo ki la deja yo ase lou pou kraze lògèy nou epi montre jan nou bezwen gras li chak jou.

Bon Entansyon vs. Eksplikasyon Pawòl la jan l ye a (Ekzèjèz)

Gen kèk frè ki renmen Bondye, swa nan tan lontan oubyen kounye a, ki gen kèk konviksyon ki fò anpil, men ki pa nan Bib la (ekstrabiblik). Bagay sa yo ka parèt byen sen nan je moun, men yo pa ka pwouve sa si nou fè yon ekzèjèz (yon analiz gramatikal ak istorik) ki strik sou tèks Bib la.

Nou dwe aprann fè diferans ant konviksyon pèsonèl nou ak kòmandman biblik ki la pou tout moun.

Nan istwa a, règleman ki pa nan Bib la an jeneral kòmanse tankou yon «barikad» pou pwoteje moun pou yo pa tonbe nan yon peche ki reyèl. Pa egzanp, paske Bib la mande kwayan yo pou yo pa bwè diven pou yo sou (Efezyen 5:18), yon lidè ki gen bon entansyon ka deklare ke si w manyen yon sèl gout alkòl, se yon peche total. Paske Bib la mande nou pou n veye kè nou kont move dezi, yon lòt lidè ka di si w koute nenpòt kalite mizik monden (si nou swiv lojik sa a, nou ta mèt sispann chante im nasyonal la tou, oubyen sispann jwi yon bèl chante damou ki pwòp nan yon fèt maryaj), oubyen si w mete kèk kalite rad, se yon fot sa ye.

Apòt Pòl te pale klè sou fo lavi sen sa a moun kreye nan lèt li te ekri moun Kolòs yo:

«Si nou te mouri ansanm ak Kris la pou nou te ka delivre anba men lespri k ap dirije lemonn lan, poukisa n ap viv tankou si nou te toujou moun lemonn? Poukisa n ap swiv regleman sa yo ki di: “Pa pran sa, pa goute sa, pa manyen sa”? Tout bagay sa yo, depi w sèvi avèk yo, yo fini. Se regleman ak prensip lèzòm yo ye. Bagay sa yo ka sanble yo gen bon konprann ladan yo, paske yo mande moun pou yo fè gwo relijyon, pou yo soumèt yo, epi pou yo maltrete kò yo. Men, sa pa vo anyen pou kontwole move dezi ki nan kò a.» — Kolosyen 2:20-23

Gade byen sa Pòl di: yo ka sanble yo gen bon konprann. Legalism lan konn parèt byen nan je moun pafwa. Li parèt tankou disiplin, li parèt serye, epi li parèt sen. Men, paske li pa ka pwouve klè pa mwayen yon analiz gramatikal ak istorik sou tèks Bib la, li pa anyen plis pase yon kreyasyon lèzòm. Gen gwo konviksyon se yon bon bagay, men si se pa yon bagay ki parèt trè klè nan Bib la, nou pa dwe janm enpoze l sou lòt moun.

Obedyans pa Janm Legalis

Nan kilti modèn nou an kote yo tolere tout bagay, yo konn sèvi ak mo «legalis» la souvan kòm yon zam. Kwayan ki parese oubyen k ap fè konpwonmi ak mond lan sèvi ak mo sa a souvan pou atake nenpòt moun ki pran santite Bondye oserye, k ap pratike yon obedyans radikal, oubyen k ap preche kòmandman Kris yo san paspouki.

Ann mete sa klè la a: obeyi Pawòl Bondye a pa janm legalism. Men, ajoute sou li, se sa nèt ki rele legalism. Lè yon pastè kanpe sou chaire a epi li deklare ke vòl, imoralite seksyèl, manti, lògèy, oubyen mechanste se peche, li pa ap fè legalism; se yon mesaje fidèl k ap pale nan non Wa a.

Lè yon kwayan kase yon relasyon ki pa bon, lè li chanje jan l ap viv nèt, oubyen li refize vann entegrite l nan biznis paske li vle onore kòmandman Bondye yo, sa se pa legalism. Sa se yon kretyen k ap viv selon Bib la paske li gen renmen nan kè l. Jezi te di: «Si nou renmen m, n ap swiv kòmandman m yo» (Jan 14:15).

Legalism pa vle di «pran Bib la twò oserye». Legalism vle di ajoute nan Bib la bagay Bondye pa t janm mete ladan l okòmansman. Obedyans lan bay Otè a glwa; legalism lan eseye ekri tèks la ansanm ak Otè a.

Gwo Poto Baryè Labib yo ki pa Ka Chanje

Pou anpeche Legliz li a tonbe nan de twou sa yo, Bondye mete gwo poto baryè nan tèks Bib la menm, ki la pou tout tan. Gen de pasaj espesyalman ki itil anpil epi ki sèvi tankou yon bouclier pou pwoteje lafwa nou nan plan pratik ak plan espirityèl.

Koreksyon kont Lògèy Lèzòm: 1 Korent 4:6

Apòt Pòl te wè jan kwayan nan lavil Korent yo te divize an ti klan ki t ap vante tèt yo sou non ki lidè relijye yo t ap swiv. Pou l te ka kraze lògèy sa a, Pòl te ba yo yon prensip ki ta dwe rete sou biwo tout pastè, teològ, ak lidè ministè:

«Frè m ak sè m yo, mwen pran egzanp sa yo sou mwen ak Apolòs pou byen nou, pou nou ka aprann nan egzanp nou an sa pwovèb la vle di: “Pa ale pi lwen pase sa ki ekri a.” Konsa, pesonn p ap gen lògèy pou yo pran pozisyon pou yon moun kont yon lòt.» — 1 Korent 4:6

Lè nou ale pi lwen pase sa ki ekri a, lògèy espirityèl parèt touswit. Depi nou kòmanse kreye règleman pa nou, n ap vin pi pito moun ki ka swiv lis nou an epi n ap meprize moun ki pa fè l. Pawòl Bondye ki ekri a mete nou tout omenm nivo. Li imilye nou tout nan pye kwa a epi li pa kite plas pou okenn fòm gwoup elit moun fè.

Pwòpte Tèks la: Pwovèb 30:5–6

Plizyè syèk anvan Pòl te ekri moun Korent yo, Agou te ekri yon gwo avètisman sou jan mesaj Bondye a pwòp nèt:

«Tout pawòl Bondye di, yo bon nèt. Li pwoteje tout moun ki mete konfyans yo nan li. Pa ajoute anyen sou sa li di. Si ou fè sa, l ap reprimande ou, l ap moutre se mantò ou ye.»

Pawòl Dios a pa bezwen chanjman, li pa bezwen netwayaj, ni li pa bezwen entèllijans lèzòm pou ede l. Li deja pwòp nèt, epi li sèvi kòm yon bouclier san defo pou nanm nou. Lè n ap eseye ajoute chay kiltirèl nou oubyen sa nou menm nou pito sou Pawòl li, Bondye pa felisite gwo efò nou fè a; okontrè, li reprimande nou. Li gade sa nou ajoute a tankou een manti k ap bay mond lan yon move enfòmasyon sou ki moun li ye tout bon vre.

Konklizyon: Mache sou Chemen Etwat la

Rete sou chemen etwat verite Bib la mande pou nou toujou ap veye, pou nou gen yon gwo imilite, ak yon angajman solid pou nou byen esplike tèks yo (yon bon èmenetid). Nou dwe gen kouraj espirityèl pou nou gade kilti modèn nou an nan je epi rele peche sa Bondye rele peche, san nou pa chanje anyen ladan l pou nou ka jwenn bèl bravo nan men lèzòm.

Menm lè a tou, nou dwe gen imilite pou nou sispann la kote lank tèks Bib la seche a. Nou dwe refize kreye yon fo lavi sen ki baze sou tradisyon lèzòm, sou preferans pèsonèl, oubyen sou règleman ki pa nan Bib la.

Se pou konviksyon nou fon tankou lanmè, men se pou yo mare byen fèm nan wòch nèt ki se Pawòl Bondye a. Ann pwoteje libète konsyans kwayan yo, ann onore sifizans Labib, epi ann mache devan avèk je nou fikse sou Jezikri—sèl Sovè a ki fè yon travay ki pafè e ki ase nèt pou sove nou, pou rann nou sen, epi pou soutni nou jiskaske li tounen.

Men yon seri kesyon pou w poze tèt ou k ap ede w sonde fon kè w oubyen fason kilti ministè w la ye, epi apre sa w ap jwenn kèk pwen pratik pou w aplike pou pye w ka rete byen fèm sou chemen etwat verite a.

Kesyon pou n Reflechi ak Sonde Kè nou

Egzamen Devan Glas la (Evalye Konviksyon Pèsonèl nou)

• Lè m gade konviksyon pèsonèl mwen yo ki pi fò, èske m ka montre yon chapit ak yon vèsè byen presi, kote m konprann kontèks istorik ak gramatikal li, pou m soutni yo? Oubyen èske m ap mache selon tradisyon zansèt mwen, konfò kiltirèl, oubyen fason moun nan jenerasyon m nan pito?
• Èske nan fon kè m, mwen pi fache lè yon moun pa swiv yon koutim oubyen yon tradisyon ki nan gwoup legliz mwen, pase lè moun nan dezobeyi yon kòmandman klè Bondye kite ekri?

Twou bò Gòch la (Evalye Konpwonmi Moral)

• Èske gen yon domèn nan lavi sen Bib la mande a kote mwen te adousi pawòl mwen oubyen chanje pozisyon m senpleman pou m evite pwoblèm ak moun, pou m pa pèdi repitasyon m, oubyen pou m evite konvèsasyon ki difisil?
• Èske m ap chèche eskiz oubyen m ap chanje sans deklarasyon Bib la ki klè e ki di yo, pou m ka fè Bondye parèt pi «dou» oubyen pi «toleran» nan je moun nan epòk sa a?

Twou bò Dwat la (Evalye Depase Limit Espirityèl)

• Nan efò m ap fè pou m pwoteje tèt mwen oubyen fanmi m kont peche, ¿èske m bati «barikad» ak règleman mwen vin monte an sekrè pou m mete yo kòm lwa Bondye pou tout lòt moun?
• Si yon frè oubyen yon sè nan Kris la sèvi ak libète li genyen nan yon domèn kote Bib la pa di anyen, èske sa fè m ap poze tèt mwen kesyon si yo sove vre, oubyen èske m gade yo tankou yon kretyen ki «piti»?

Evalyasyon sou sa ki San Lojik (Absid)

• Èske m ap depanse plis fòs nan santiman m ak nan lespri m pou m ap kontwole ti detay nan zòn gri yo (bagay ki pa esansyèl e moun pa dakò sou yo), pase jan m ap bay tout mwen menm pou m swiv kòmandman klè ki nan Bib la tankou renmen lènmi m, kraze lògèy mwen, epi mache nan imilite?

Pwen Utilitè pou n Aplike nan Lavi nou

1. Kite Ekzèjèz Mennen, pa kouri dèyè Eizèjèz

• Aksyon an: Lè w ap etidye oubyen w ap anseye yon tèks, gade sèlman sa otè a te vle di nan kontèks istorik li a pou premye moun ki t ap koute l yo. Pa janm fòse lide pa w, koutim ou, oubyen laperèz pèsonèl ou antre nan tèks la (eizèjèz). Kite tèks la pale pou kont li (ekzèjèz). Si Bib la pa bay kòmandman klè sou sa, fason w aplike l pou tèt pa w la pa ka janm tounen yon lwa pou mare konsyans yon lòt moun.

2. Domine sa yo rele «Libète Kretyen» an (Prensip ki nan Romen 14 la)

• Aksyon an: Klase pwoblèm yo avèk entansyon toupre kad travay Apòt Pòl bay nan Romen 14 la.
  • Bagay ki Esansyèl yo: (Evanjil la, lafwa ki dwat la, kòmandman moral ki klè yo) — Nan pwen sa yo, nou mande yon inite total epi nou pa fè okenn konpwonmi.
  • Bagay ki pa Esansyèl yo: (Zòn gri yo, koutim nou pi pito, bagay moun ka gen divès lide sou yo) — Nan pwen sa yo, nou bay yon libète total. Aprann di: «Sa se konviksyon pèsonèl mwen pou mwen ak moun lakay mwen, men mwen ba w tout gras si pa w la parèt diferan.»

3. Pwoteje Senplisite Anseignman an

• Aksyon an: Si w ap dirije yon ministè, yon legliz, oubyen yon fanmi, travay ou se kenbe konsantrasyon an byen fèm sou sa Bondye te bay lòd tout bon vre. Pa chaje moun ou yo avèk egzijans kiltitèl ki soti nan tèt ou oubyen avèk lis chay moun fè k ap vin toufe kouran lespri a. Pwoteje yo ak tout fòs ou kont distraksyon ki pa nesesè, pou yo ka gen libète pou yo mache epi respire sèlman anba gidans Pawòl la ak Sentespri a.

4. Preche Tout Volonte Bondye Nèt san Diskulpa

• Aksyon an: Pa sote tèks ki di yo senpleman pou w ka gen lapè ak moun. Si Bib la di yon fason moun ap viv, yon pozisyon nan kè yo, oubyen o konpòtman se yon bagay k ap bay Bondye degoutans (yon abominasyon), preche sa avèk konviksyon epi avèk dlo nan je w. Vrè renmen an pa flaté moun k ap mache dwat nan chemen pèdisyon; li di verite sou jan laperèz ak reyalite peche a ye pou remèd bèl glwa kwa a ka klere nan nivo ki pi wo a.

«Nan sa ki esansyèl, inite; nan sa ki pa esansyèl, libète; nan tout bagay, lanmou.»

Atout yo konn souvan mal bay gwo lidè nan istwa legliz la tankou Sen Ogisten oubyen John Wesley pawòl sa a, istoryen yo jwenn vrè orijin li depi nan kòmansman 17yèm syèk la. Se yon teològ literen alman yo pa t twò konnen ki te rele Rupertus Meldenius (se te non jwèt Peter Meiderlin) ki te ekri l pou premye fwa vè lanne 1626. Li te ekri l nan yon ti liv kote l t ap mande ak tout kè l pou gen lapè nan mitan divès gwoup pwotestan ki t ap fè lagè pandan gwo Lagè Trant Lanne a ki te ravaje peyi a. Kèk dizèn lanne apre sa, gwo puriten anglè a, Richard Baxter, te vin jwenn fraz sa a epi li te pran l kòm pwòp deviz pa l. Sa te ede l antre byen fon nan mond moun ki pale angle a tankou pi gwo defans kont konpwonmi nan teoloji ak kont goumen legalis nan mitan frè yo.

Bibliyografi

Rupertus Meldenius [Peter Meiderlin], Paraenesis votiva pro pace Ecclesiae ad Theologos Augustanae Confessionis (Rothenburg ob der Tauber: Hieronymus Körnlein, 1626), 87.